Ca mổ thường ngắn, nhưng kết quả phụ thuộc rất nhiều vào những tuần sau đó. Phần lớn biến chứng có thể phòng được bằng việc làm đúng vài nguyên tắc đơn giản.
Những ngày đầu: điều gì là bình thường
- Cảm giác cộm nhẹ như có hạt cát.
- Chảy nước mắt.
- Nhìn còn mờ hoặc như qua lớp màng.
- Chói hơn bình thường.
- Mắt hơi đỏ.
- Thấy màu sắc khác đi, thường sáng và xanh hơn.
Điểm cuối hay làm người mổ ngạc nhiên. Thuỷ tinh thể đục thường ngả vàng, nên sau khi thay, màu sắc trông sống động hơn hẳn.
Dấu hiệu phải quay lại ngay
- Đau nhức tăng dần, không giảm với thuốc đã kê.
- Thị lực giảm đi sau khi đã rõ.
- Mắt đỏ nhiều hơn thay vì bớt.
- Thấy chớp sáng, hoặc đột nhiên nhiều đốm đen bay trước mắt.
- Thấy như có màn che kéo ngang tầm nhìn.
- Chảy dịch đục từ mắt.
- Sưng mi nhiều, sốt.
Ba dấu hiệu ở giữa gợi ý vấn đề ở võng mạc và cần được khám gấp. Đừng chờ tới lịch tái khám.
Nhỏ thuốc đúng lịch
Đây là phần quan trọng nhất của giai đoạn hồi phục. Bạn thường được kê nhiều loại với lịch khác nhau, và việc bỏ sót làm tăng nguy cơ biến chứng.
- Ghi lịch ra giấy, dán ở nơi để thuốc.
- Đặt báo thức cho từng cữ.
- Đánh dấu mỗi lần đã nhỏ.
- Chờ vài phút giữa hai loại thuốc khác nhau.
- Rửa tay trước mỗi lần nhỏ.
- Không để đầu lọ chạm vào mắt.
Nếu nhiều người cùng chăm
Bảng đánh dấu trở nên bắt buộc, vì nguy cơ nhỏ trùng hoặc bỏ sót tăng lên. Hãy thống nhất một người chịu trách nhiệm chính và ghi lại từng lần.
Những việc cần tránh
- Dụi mắt, ấn vào mắt.
- Cúi đầu thấp kéo dài.
- Nâng vật nặng, rặn mạnh.
- Để nước bẩn, xà phòng, dầu gội vào mắt.
- Bơi lội trong giai đoạn đầu.
- Trang điểm mắt.
- Ở nơi nhiều bụi, khói.
- Tự lái xe cho tới khi bác sĩ cho phép.
Hãy hỏi bác sĩ mốc thời gian cụ thể cho từng việc, vì hướng dẫn có thể khác nhau tuỳ ca mổ.
Tấm chắn mắt
Nhiều trường hợp được cho đeo tấm chắn khi ngủ trong những ngày đầu, để tránh vô tình dụi hoặc đè vào mắt khi ngủ. Hãy dùng đúng theo hướng dẫn, kể cả khi thấy phiền.
Gội đầu và rửa mặt
Hỏi bác sĩ về thời điểm được gội đầu và cách làm. Thông thường nên ngửa đầu ra sau khi gội để nước không chảy vào mắt, hoặc nhờ người khác gội giúp trong những ngày đầu. Lau mặt bằng khăn ẩm thay vì rửa xối nước.
Táo bón cũng là vấn đề
Nghe không liên quan nhưng rất thực tế, vì rặn mạnh làm tăng áp lực. Hãy ăn đủ chất xơ, uống đủ nước, và nói với bác sĩ nếu bạn hay bị táo bón để được tư vấn.
Ho và hắt hơi
Nếu bạn đang bị ho, hãy nói với bác sĩ. Ho mạnh nhiều lần cũng làm tăng áp lực. Đây là một lý do nữa để hoãn ca mổ nếu bạn đang ốm.
Tái khám đúng hẹn
Bạn sẽ có lịch tái khám theo các mốc. Đừng bỏ vì thấy mắt đã tốt. Bác sĩ kiểm tra những thứ bạn không tự thấy được: áp lực trong mắt, tình trạng vết mổ, vị trí thấu kính, và đáy mắt.
Khi nào đo kính mới
Phải chờ mắt ổn định, thường sau một khoảng thời gian do bác sĩ chỉ định. Đo quá sớm sẽ ra số không chính xác và bạn phải làm lại kính. Trong giai đoạn chờ, nếu cần nhìn gần, có thể dùng kính đọc sách tạm với độ nhẹ, hãy hỏi bác sĩ.
Giữa hai lần mổ hai mắt
Hai mắt có thể chênh lệch nhiều trong giai đoạn này, gây khó chịu và chóng mặt ở một số người. Hãy nói với bác sĩ để được tư vấn cách xử lý tạm thời, và cẩn thận hơn khi đi lại.
Nguy cơ ngã
Trong những ngày đầu, thị giác thay đổi và bạn chưa quen. Với người lớn tuổi, đây là giai đoạn dễ ngã. Hãy đi lại chậm, bật đủ đèn, dọn lối đi, và nhờ người hỗ trợ khi lên xuống cầu thang.
Mờ trở lại sau nhiều tháng hoặc nhiều năm
Nếu sau một thời gian dài bạn thấy mờ lại, đừng nghĩ ca mổ thất bại. Lớp màng phía sau thấu kính có thể mờ đi ở một số người, và đây là tình trạng xử lý được. Hãy đi khám.
Tóm lại
Nhỏ thuốc đúng lịch là việc quan trọng nhất, hãy dùng bảng đánh dấu. Tránh dụi mắt, cúi thấp, nâng nặng và nước bẩn vào mắt. Đeo tấm chắn khi ngủ nếu được dặn. Đi tái khám đủ, chờ đủ thời gian mới đo kính, và quay lại ngay nếu đau tăng hoặc thị lực giảm đi.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì nhìn rõ sau mổ?
Nhiều người thấy cải thiện trong những ngày đầu, nhưng thị lực ổn định hoàn toàn cần thêm thời gian. Hãy hỏi bác sĩ mốc cụ thể và đừng lo nếu mấy ngày đầu còn mờ hoặc chói.
Dấu hiệu nào phải quay lại ngay?
Đau nhức tăng dần, thị lực giảm đi sau khi đã rõ, mắt đỏ nhiều hơn, thấy chớp sáng hoặc nhiều đốm đen bay, thấy như màn che kéo ngang tầm nhìn.
Khi nào đo kính mới được?
Phải chờ mắt ổn định, thường sau một khoảng thời gian bác sĩ chỉ định. Đo kính quá sớm sẽ cho số không chính xác và bạn phải làm lại.
Có phải kiêng gì trong sinh hoạt không?
Thường được dặn tránh dụi mắt, tránh cúi đầu thấp và nâng vật nặng trong giai đoạn đầu, tránh nước bẩn vào mắt. Hãy làm theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ đã mổ.