Đục thuỷ tinh thể: chuyện gì xảy ra và diễn biến ra sao

Nhiều người lớn tuổi mô tả rằng mắt mình như bị phủ một lớp sương, lau kính hoài không sạch. Đi ngược nắng thì chói loà, lái xe ban đêm thấy đèn xe ngược chiều toả ra như pháo hoa. Đây là bộ dấu hiệu quen thuộc của đục thuỷ tinh thể.

Thuỷ tinh thể là gì

Đó là một thấu kính trong suốt nằm bên trong mắt, ngay sau đồng tử. Nhiệm vụ của nó là hội tụ ánh sáng lên võng mạc để bạn nhìn rõ. Khi còn trẻ, nó trong suốt và đàn hồi tốt.

Chuyện gì xảy ra

Theo thời gian, các protein cấu tạo nên thấu kính này thay đổi và kết tụ lại, khiến nó dần mất độ trong. Ánh sáng đi qua bị tán xạ thay vì hội tụ gọn. Kết quả là hình ảnh mờ đi, chói hơn, và màu sắc nhạt dần.

Đây là quá trình tự nhiên theo tuổi ở phần lớn người, giống như tóc bạc.

Dấu hiệu thường gặp

• Nhìn mờ dần như qua lớp sương, không đau, không đỏ.
• Chói nhiều khi đi ngược nắng hoặc gặp đèn xe ban đêm.
• Thấy quầng sáng quanh đèn.
• Màu sắc nhạt đi, ngả sang vàng hoặc nâu.
• Phải đổi số kính liên tục trong thời gian ngắn.
• Cần nhiều ánh sáng hơn để đọc.
• Nhìn đôi ở một mắt, dù nhắm mắt kia vẫn thấy.
• Có giai đoạn nhìn gần tự nhiên rõ hơn trước, rồi sau đó mờ dần.

Hai dấu hiệu cuối hay gây bất ngờ. Nhìn đôi một mắt là do ánh sáng bị tán xạ trong thấu kính, còn việc nhìn gần rõ hơn tạm thời khiến nhiều người tưởng mắt mình đang tốt lên.

Diễn biến

Thường chậm, qua nhiều năm. Giai đoạn đầu bạn chỉ cần tăng ánh sáng khi đọc và đổi kính. Về sau, kính không còn giúp được nữa vì vấn đề không nằm ở độ hội tụ mà ở độ trong của thấu kính.

Tốc độ khác nhau giữa từng người. Có dạng tiến triển nhanh hơn, và có nguyên nhân khác ngoài tuổi tác làm bệnh xuất hiện sớm.

Yếu tố nguy cơ

• Tuổi tác, là yếu tố chính.
• Tiếp xúc nhiều với tia cực tím từ ánh nắng.
• Hút thuốc.
• Tiểu đường.
• Dùng corticoid kéo dài.
• Chấn thương mắt trước đây.
• Đã phẫu thuật mắt.
• Một số bệnh mắt khác.
• Yếu tố gia đình.

Không có thuốc làm tan

Đây là điều cần nói rõ vì có rất nhiều sản phẩm quảng cáo ngược lại. Không có thuốc uống, thuốc nhỏ hay thực phẩm chức năng nào làm trong lại phần thuỷ tinh thể đã đục. Tiền chi cho những sản phẩm đó là tiền mất, và tệ hơn là nó khiến người bệnh trì hoãn việc đi khám.

Cách xử lý hiệu quả

Phẫu thuật thay thuỷ tinh thể bằng một thấu kính nhân tạo. Đây là một trong những phẫu thuật được thực hiện nhiều nhất và có kết quả tốt nhất trong y học. Với phần lớn người, thị lực cải thiện rõ rệt sau mổ.

Điều này cũng có nghĩa: đục thuỷ tinh thể là nguyên nhân gây giảm thị lực mà bạn có thể xử lý được, khác với một số bệnh mắt khác.

Khi nào cần đi khám

• Nhìn mờ dần ảnh hưởng tới sinh hoạt.
• Chói nhiều, khó lái xe ban đêm.
• Phải đổi kính nhiều lần trong thời gian ngắn.
• Đã lâu chưa khám mắt và bạn trên tuổi trung niên.

Dấu hiệu cần đi khám ngay, không chờ

• Thị lực giảm đột ngột.
• Đau nhức mắt.
• Thấy chớp sáng hoặc nhiều đốm đen bay trước mắt.
• Thấy như có màn che kéo ngang tầm nhìn.
• Mắt đỏ kèm nhìn mờ.

Những dấu hiệu này không thuộc về đục thuỷ tinh thể thông thường và có thể là vấn đề khác cần xử lý gấp.

Đừng quy mọi thứ cho đục thuỷ tinh thể

Người lớn tuổi có thể có nhiều vấn đề ở mắt cùng lúc. Nếu bạn đã biết mình bị đục thuỷ tinh thể nhưng thị lực xấu đi nhanh bất thường, đừng mặc định là bệnh nặng lên. Hãy đi khám để bác sĩ kiểm tra cả các nguyên nhân khác.

Làm chậm tiến triển

• Đeo kính râm chống tia cực tím khi ra nắng.
• Đội mũ rộng vành.
• Bỏ thuốc lá.
• Kiểm soát tốt tiểu đường nếu có.
• Không tự dùng thuốc chứa corticoid kéo dài.
• Khám mắt định kỳ.

Những việc này không ngăn được hoàn toàn nhưng có ích, và chúng cũng tốt cho mắt theo nhiều cách khác.

Sống với giai đoạn chưa cần mổ

Trong giai đoạn nhẹ, nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường với một số điều chỉnh: tăng ánh sáng khi đọc, dùng kính phù hợp, đeo kính râm khi ra ngoài, hạn chế lái xe ban đêm nếu chói nhiều.

Khám định kỳ để biết mình ở đâu

Hãy hỏi bác sĩ về lịch theo dõi phù hợp. Việc khám định kỳ vừa giúp bạn biết khi nào nên cân nhắc mổ, vừa phát hiện các vấn đề mắt khác vốn thường đi cùng tuổi tác.

Tóm lại

Đục thuỷ tinh thể làm mờ dần thị lực kèm chói và nhạt màu, tiến triển chậm theo tuổi. Không có thuốc làm tan, và phẫu thuật là cách xử lý hiệu quả. Hãy đeo kính râm, bỏ thuốc lá, kiểm soát bệnh nền và khám định kỳ. Nếu thị lực giảm đột ngột hoặc có đau, hãy đi khám ngay vì đó là chuyện khác.

Câu hỏi thường gặp