Sau khi được chẩn đoán, câu hỏi tiếp theo luôn là khi nào thì mổ. Câu trả lời không nằm ở một con số trên bảng đo thị lực mà nằm ở cuộc sống hằng ngày của chính bạn.
Bỏ quan niệm chờ đục chín
Nhiều người vẫn nghĩ phải chờ tới khi thuỷ tinh thể đục hoàn toàn mới mổ được. Đây là quan niệm từ thời kỹ thuật cũ. Với kỹ thuật hiện nay, việc chờ quá lâu không mang lại lợi ích gì, và thuỷ tinh thể quá cứng còn làm ca mổ khó hơn và thời gian hồi phục dài hơn.
Căn cứ thực tế để quyết định
Hãy tự hỏi những câu rất cụ thể:
- Bạn còn đọc được sách báo, tin nhắn không, hay phải nhờ người khác đọc hộ.
- Bạn còn lái xe an toàn không, nhất là ban đêm.
- Bạn có nhận ra mặt người quen ở khoảng cách thường không.
- Bạn có ngại đi lại vì sợ vấp ngã không.
- Bạn có bỏ những việc mình thích vì mắt không.
- Công việc của bạn có bị ảnh hưởng không.
Nếu câu trả lời cho thấy cuộc sống đang bị thu hẹp lại vì mắt, đó là lúc nên bàn nghiêm túc về việc mổ.
Vì sao không nên chờ quá lâu
- Ca mổ khó hơn khi thuỷ tinh thể quá cứng.
- Thời gian hồi phục có thể dài hơn.
- Nguy cơ ngã và chấn thương tăng khi thị lực kém.
- Chất lượng sống giảm trong suốt thời gian chờ.
- Ở người cao tuổi, thị lực kém liên quan tới nguy cơ té ngã và suy giảm hoạt động.
Điểm áp chót đáng chú ý. Với người lớn tuổi, một lần ngã có thể đổi cả quỹ đạo sức khoẻ, và thị lực kém là yếu tố nguy cơ rõ ràng.
Khi nào bác sĩ có thể khuyên mổ sớm hơn
Có những tình huống mà đục thuỷ tinh thể cản trở việc theo dõi hoặc điều trị bệnh mắt khác, ví dụ khi bác sĩ cần nhìn rõ đáy mắt để đánh giá. Cũng có dạng đục gây biến chứng cần xử lý. Trong những trường hợp đó, bác sĩ sẽ giải thích lý do cụ thể.
Khi nào có thể chờ
Nếu thị lực chưa ảnh hưởng nhiều tới sinh hoạt, bạn vẫn đọc được với ánh sáng tốt, vẫn đi lại an toàn, thì việc theo dõi và khám định kỳ là hợp lý. Quyết định thuộc về bạn sau khi nghe bác sĩ giải thích, không phải là thứ bị thúc ép.
Những câu nên hỏi bác sĩ
- Mắt em đục ở mức nào và ảnh hưởng ra sao.
- Nếu chưa mổ thì em nên theo dõi thế nào và bao lâu khám lại.
- Sau mổ em có thể kỳ vọng nhìn được tới đâu.
- Em có bệnh mắt nào khác ảnh hưởng tới kết quả không.
- Rủi ro của ca mổ là gì.
- Mổ mắt nào trước và vì sao.
Câu thứ tư rất quan trọng. Nếu bạn còn bệnh mắt khác, kết quả sau mổ có thể không như kỳ vọng, và bạn cần biết điều đó trước.
Kỳ vọng thực tế
Với phần lớn người, thị lực cải thiện rõ sau mổ. Nhưng nếu bạn có thêm bệnh ở võng mạc hoặc dây thần kinh thị giác, phần thị lực do những vấn đề đó gây ra sẽ không thay đổi. Hãy hỏi bác sĩ về mức cải thiện hợp lý cho riêng trường hợp của mình.
Mổ mắt nào trước
Thường mổ mắt kém hơn trước. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên mức độ đục, thị lực hai bên và nhu cầu sinh hoạt của bạn. Sau đó mắt còn lại được mổ cách một khoảng thời gian để theo dõi mắt đầu.
Giai đoạn giữa hai lần mổ
Nếu một mắt đã mổ và mắt kia chưa, hai mắt có thể chênh lệch khá nhiều, gây khó chịu khi nhìn. Hãy hỏi bác sĩ về cách xử lý trong giai đoạn này, ví dụ điều chỉnh kính tạm thời.
Ý kiến thứ hai
Với mọi phẫu thuật, việc xin thêm một ý kiến là hợp lý, nhất là khi bạn còn băn khoăn hoặc khi có bệnh mắt phức tạp kèm theo. Hãy mang toàn bộ hồ sơ và kết quả đo, và nói rõ nơi đầu đã tư vấn gì.
Đừng để bị thúc ép
Nếu bạn cảm thấy bị hối thúc quyết định ngay, hoặc được chào mời gói ưu đãi có hạn chót, hãy chậm lại. Đây là phẫu thuật vào mắt bạn và không có lý do gì để quyết trong một buổi.
Ngược lại, đừng trì hoãn vì sợ
Nhiều người trì hoãn nhiều năm vì sợ mổ mắt, trong khi cuộc sống thu hẹp dần. Hãy nói nỗi sợ của bạn ra với bác sĩ và hỏi cụ thể về quy trình. Biết trước những gì sẽ xảy ra thường làm giảm lo lắng đáng kể.
Tóm lại
Không cần chờ đục chín, và căn cứ quyết định là mức ảnh hưởng tới sinh hoạt hằng ngày của bạn chứ không phải một con số. Hỏi bác sĩ về mức cải thiện hợp lý, về các bệnh mắt khác có thể ảnh hưởng tới kết quả, và về rủi ro. Đừng để bị thúc ép, nhưng cũng đừng trì hoãn tới khi cuộc sống bị thu hẹp.
Câu hỏi thường gặp
Có phải chờ đục chín mới mổ được không?
Đây là quan niệm cũ. Kỹ thuật hiện nay không đòi hỏi chờ tới giai đoạn rất nặng, và chờ quá lâu còn làm ca mổ khó hơn. Quyết định dựa trên mức ảnh hưởng tới sinh hoạt của bạn.
Căn cứ chính để quyết định mổ là gì?
Mức độ ảnh hưởng tới cuộc sống hằng ngày: bạn có còn đọc được, lái xe được, làm việc và sinh hoạt an toàn không. Con số thị lực chỉ là một phần.
Mổ hai mắt cùng lúc được không?
Thông thường mổ từng mắt cách nhau một khoảng thời gian để theo dõi. Hãy hỏi bác sĩ về kế hoạch cụ thể cho bạn.
Có nên xin ý kiến thứ hai không?
Với mọi phẫu thuật, đây là việc hợp lý. Hãy mang theo hồ sơ khám và kết quả đo, và nói rõ nơi đầu đã tư vấn gì.