Thuốc nhỏ mắt có vẻ vô hại: lọ bé, vài giọt, tác dụng tại chỗ. Chính vì vậy người ta mua theo lời mách, dùng lại lọ cũ, chia cho người nhà. Nhưng đây là vùng cơ thể không có khả năng sửa sai, và có nhóm thuốc nhỏ dùng sai để lại hậu quả vĩnh viễn.
Không có loại nào dành cho mắt đỏ nói chung
Đây là cách nghĩ sai phổ biến nhất ở quầy thuốc. Mắt đỏ có nhiều nguyên nhân, và mỗi nguyên nhân cần cách xử lý khác nhau. Thuốc phù hợp với đợt này có thể hoàn toàn không phù hợp với đợt sau.
Nhóm cần cảnh giác nhất
Các thuốc nhỏ chứa thành phần chống viêm mạnh làm mắt đỡ đỏ và đỡ khó chịu rất nhanh. Chính vì hiệu quả tức thì đó mà chúng được truyền tai nhau nhiều nhất. Nhưng dùng khi không có chỉ định, hoặc dùng kéo dài mà không theo dõi, có thể dẫn tới những vấn đề nghiêm trọng về áp lực trong mắt và về thuỷ tinh thể.
Nguyên tắc: nhóm này chỉ dùng khi bác sĩ mắt kê và có lịch theo dõi. Không mua theo lời mách, không dùng lại đơn cũ, không chia cho người nhà.
Nhóm làm co mạch cho mắt bớt đỏ
Có những sản phẩm làm mắt trắng lên nhanh bằng cách làm co mạch máu. Chúng không điều trị nguyên nhân, và dùng thường xuyên có thể dẫn tới tình trạng mắt đỏ trở lại nặng hơn khi ngừng. Hãy hỏi dược sĩ trước khi dùng thường xuyên.
Nước mắt nhân tạo
Nhóm này chủ yếu để làm ẩm và làm dịu, thường an toàn hơn. Nhưng vẫn nên hỏi dược sĩ về loại phù hợp, nhất là nếu bạn cần dùng nhiều lần trong ngày và lâu dài, vì có loại không chứa chất bảo quản dành riêng cho trường hợp đó.
Sáu thông tin cần nói khi mua
- Triệu chứng cụ thể và đã kéo dài bao lâu.
- Một mắt hay hai mắt.
- Thị lực có thay đổi không.
- Bạn có đeo kính áp tròng không.
- Có bệnh mắt sẵn hoặc đã phẫu thuật mắt chưa.
- Đang dùng thuốc gì khác, có dị ứng thuốc nào không.
Bốn câu cần hỏi
- Đây là loại gì và để làm gì ạ.
- Nhỏ thế nào, mấy lần một ngày, trong bao lâu.
- Dùng mấy ngày mà không đỡ thì em phải làm gì.
- Có dấu hiệu nào thì phải ngừng và đi khám ngay ạ.
Nhỏ thuốc cho đúng
- Rửa tay sạch trước và sau.
- Ngửa đầu, kéo nhẹ mi dưới tạo thành túi nhỏ.
- Nhỏ đúng số giọt được chỉ định vào túi đó, không nhỏ thẳng vào tròng đen.
- Không để đầu lọ chạm vào mi, lông mi hay bề mặt mắt.
- Nhắm mắt nhẹ vài chục giây, không chớp mạnh.
- Ấn nhẹ góc trong mắt vài chục giây để thuốc không trôi xuống mũi.
Bước cuối ít người biết nhưng giúp thuốc ở lại mắt lâu hơn và giảm tác dụng toàn thân.
Khi dùng nhiều loại cùng lúc
Hãy hỏi bác sĩ về thứ tự và khoảng cách giữa các loại. Nhỏ liên tiếp ngay sau nhau khiến loại sau rửa trôi loại trước. Thường cần chờ vài phút giữa hai loại, nhưng hãy hỏi cho đúng trường hợp của bạn.
Hạn dùng sau khi mở nắp
Đây là điểm bị bỏ qua nhiều nhất. Sau khi mở, thuốc nhỏ mắt chỉ dùng được trong một khoảng ngắn hơn hạn in trên vỏ rất nhiều. Hãy đọc hướng dẫn, ghi ngày mở nắp lên lọ bằng bút, và bỏ đi đúng hạn dù còn thuốc.
Một lọ cho một người
Không dùng chung với bất kỳ ai, kể cả người trong nhà và kể cả khi cùng triệu chứng. Đầu lọ chạm vào mắt là đã nhiễm, và dùng chung là truyền bệnh trực tiếp.
Đừng dùng lại lọ từ đợt trước
Lọ đã mở từ đợt trước vừa quá hạn sử dụng sau mở, vừa có thể đã nhiễm. Ngoài ra đợt này có thể do nguyên nhân khác. Hãy bỏ đi và đi khám nếu cần.
Bảo quản
Để nơi mát, tránh ánh nắng, đậy nắp kín ngay sau khi dùng. Một số loại cần giữ lạnh, hãy đọc hướng dẫn. Đừng để lọ thuốc trong cốp xe máy hay trên bệ cửa sổ.
Dấu hiệu phải ngừng và đi khám
- Nhìn mờ đi sau khi dùng.
- Đau tăng lên.
- Mắt đỏ nhiều hơn.
- Sưng mi, ngứa dữ dội, nổi ban quanh mắt.
- Không đỡ sau số ngày đã được dặn.
Với trẻ em
Không dùng thuốc nhỏ của người lớn cho trẻ mà chưa hỏi bác sĩ. Khi nhỏ cho trẻ nhỏ, có thể cho con nằm, nhỏ vào góc trong mắt khi con nhắm rồi để con mở mắt ra. Hãy nhờ nhân viên y tế hướng dẫn trực tiếp lần đầu.
Với người đeo kính áp tròng
Nhiều loại yêu cầu tháo kính trước khi nhỏ và chờ một khoảng thời gian mới đeo lại. Khi mắt đang có vấn đề thì thường nên ngừng đeo hẳn cho tới khi bác sĩ cho phép. Hãy hỏi cụ thể.
Tóm lại
Không có thuốc nhỏ nào dành cho mắt đỏ nói chung. Đừng tự mua loại chứa thành phần chống viêm mạnh. Nói sáu thông tin và hỏi bốn câu khi mua. Nhỏ đúng cách, ghi ngày mở nắp, một lọ cho một người, và ngừng ngay khi nhìn mờ hoặc đau tăng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không nên tự mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid?
Vì dùng khi không có chỉ định hoặc dùng kéo dài có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho mắt. Nhóm này chỉ dùng khi bác sĩ mắt kê và theo dõi, không phải thứ mua theo lời mách.
Lọ thuốc nhỏ mắt dùng được bao lâu sau khi mở?
Thường ngắn hơn hạn in trên vỏ rất nhiều. Hãy đọc hướng dẫn, ghi ngày mở nắp lên lọ, và bỏ đi sau khoảng thời gian được khuyến cáo dù còn thuốc.
Nhỏ nhiều giọt cho nhanh khỏi được không?
Không. Mắt chỉ giữ được một lượng rất nhỏ, phần thừa chảy ra ngoài. Nhỏ nhiều hơn chỉ tốn thuốc và tăng tác dụng phụ. Hãy làm đúng theo chỉ định.
Đang đeo kính áp tròng có nhỏ thuốc được không?
Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, vì nhiều loại yêu cầu tháo kính trước khi nhỏ và chờ một khoảng thời gian mới đeo lại. Khi mắt đang có vấn đề thì thường nên ngừng đeo kính.