Trẻ bị đau mắt đỏ khó hơn người lớn ở ba điểm: con không tránh được việc dụi mắt, con không mô tả được là nhìn có mờ không, và con lây cho cả nhà lẫn cả lớp rất nhanh. Bài này tập trung vào ba điểm đó.
Nhóm phải đưa đi khám ngay
- Trẻ sơ sinh có mắt đỏ và ghèn.
- Mi mắt sưng nhiều, đỏ lan ra vùng da quanh mắt.
- Con không mở được mắt.
- Con kêu đau nhiều hoặc quấy khóc dữ dội vì mắt.
- Con sợ ánh sáng rõ rệt.
- Con nhìn kém đi, đi lại va vấp, nheo mắt bất thường.
- Sau chấn thương hoặc sau khi có vật lạ bắn vào mắt.
- Kèm sốt cao và mệt nhiều.
Với trẻ sơ sinh, đừng tự theo dõi. Mắt đỏ ở tuổi này luôn là lý do đi khám.
Vì sao trẻ nhỏ cần thận trọng hơn
Con không nói được rằng nhìn mờ, nên dấu hiệu quan trọng nhất ở người lớn lại khó nhận ra ở trẻ. Hãy quan sát gián tiếp: con có nheo mắt nhiều không, có nghiêng đầu khi nhìn không, có va vấp khi đi không, có bỏ những trò cần nhìn gần không.
Chăm sóc tại nhà với trường hợp nhẹ
- Lau ghèn bằng bông hoặc gạc sạch, mỗi mắt một miếng, lau từ góc trong ra ngoài rồi bỏ.
- Rửa tay trước và sau mỗi lần chạm vào mắt con.
- Chườm mát nếu con thấy dễ chịu.
- Cắt móng tay cho con để giảm tổn thương khi dụi.
- Cho con nghỉ ngơi, giảm thời gian nhìn màn hình.
- Đeo kính râm khi ra ngoài nếu con chói.
Những việc tuyệt đối không làm
- Nhỏ sữa mẹ vào mắt con.
- Đắp lá, xông lá.
- Nhỏ nước muối tự pha hoặc bất kỳ dung dịch tự chế nào.
- Dùng thuốc nhỏ của người lớn hoặc của anh chị.
- Dùng lại lọ thuốc từ đợt trước.
- Tự mua thuốc nhỏ theo lời mách ở hàng xóm.
Mắt là vùng không sửa sai được. Những mẹo này đưa thêm nguy cơ nhiễm khuẩn vào một mắt đang viêm.
Cách nhỏ thuốc cho trẻ
Với trẻ hợp tác, làm như với người lớn: kéo nhẹ mi dưới và nhỏ vào túi tạo thành. Với trẻ giãy, cho con nằm ngửa, nhỏ giọt vào góc trong mắt khi con đang nhắm, rồi để con mở mắt ra và thuốc sẽ chảy vào.
Hãy nhờ nhân viên y tế hướng dẫn trực tiếp lần đầu. Làm khi con bình tĩnh, giải thích trước bằng ngôn ngữ đơn giản, và khen con sau mỗi lần hợp tác.
Đừng để đầu lọ chạm vào mắt con
Đây là lỗi hay gặp khi con giãy. Nếu lỡ chạm, lọ đã nhiễm và nên bỏ. Giữ đầu con vững bằng một tay và nhờ người thứ hai hỗ trợ nếu cần.
Giúp con bớt dụi mắt
- Cắt móng tay ngắn.
- Đánh lạc hướng bằng trò chơi cần dùng tay.
- Chườm mát để con bớt ngứa.
- Nhắc nhẹ nhàng thay vì quát, vì quát làm con căng thẳng và dụi nhiều hơn.
- Với trẻ rất nhỏ, có thể cần đeo bao tay khi ngủ.
Hạn chế lây trong nhà
- Khăn mặt riêng có màu riêng cho từng người.
- Vỏ gối riêng, thay hằng ngày.
- Không dùng chung thuốc nhỏ, kể cả giữa anh chị em.
- Rửa tay thường xuyên cho cả nhà.
- Lau tay nắm cửa, đồ chơi, điều khiển từ xa.
- Giặt riêng khăn và vỏ gối của con.
Anh chị em trong nhà
Trẻ chưa có triệu chứng thường vẫn sinh hoạt bình thường. Hãy tăng cường rửa tay và dùng đồ riêng, đồng thời theo dõi để phát hiện sớm. Nếu bé khác bắt đầu đỏ mắt, đừng chia thuốc của anh chị mà hãy đưa đi khám.
Đi học
Nên cho con nghỉ trong giai đoạn mắt còn đỏ và chảy nhiều, vì ở lớp con không thể tránh dụi mắt và chạm vào bạn. Hãy báo với giáo viên hoặc y tế trường, và hỏi bác sĩ về mốc đi học lại.
Khi con đi học lại
- Cho con mang khăn giấy riêng.
- Dặn con rửa tay thường xuyên và không dụi mắt.
- Dặn con không dùng chung khăn với bạn.
- Báo giáo viên rằng con vừa ốm dậy.
Theo dõi trong những ngày ở nhà
Mỗi ngày quan sát: mắt đỏ nhiều hơn hay ít hơn hôm qua, con có kêu đau hơn không, con có nheo mắt hay tránh ánh sáng hơn không, con chơi có bình thường không. Ghi lại nếu bạn không chắc, vì thay đổi từ từ rất khó nhận ra.
Khi đã khám mà không đỡ
Nếu đã được khám và cho thuốc mà sau vài ngày mắt con không đỡ hoặc nặng lên, hãy quay lại đúng nơi đã khám. Đừng tự đổi thuốc, đừng mua thêm loại khác, và đừng nghe lời mách để dùng loại mạnh hơn.
Nói với con về bệnh
Trẻ có thể sợ khi thấy mắt mình đỏ, hoặc buồn khi bạn bè tránh. Hãy giải thích đơn giản rằng mắt con đang ốm và sẽ khỏi, rằng con không làm gì sai, và rằng việc rửa tay là để bảo vệ bạn bè chứ không phải vì con bẩn.
Tóm lại
Với trẻ sơ sinh, mắt đỏ là lý do đi khám ngay. Với trẻ lớn hơn, hãy quan sát gián tiếp các dấu hiệu về thị lực vì con không tự mô tả được. Lau ghèn đúng cách, cắt móng tay, không dùng mẹo dân gian, không chia thuốc giữa anh chị em, và cho con nghỉ học trong giai đoạn còn lây nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh có ghèn và mắt đỏ thì làm gì?
Với trẻ sơ sinh, mắt đỏ kèm ghèn là lý do đưa đi khám sớm chứ không tự theo dõi tại nhà. Đừng tự nhỏ bất cứ thứ gì vào mắt con khi chưa có chỉ định.
Làm sao nhỏ thuốc cho con khi con giãy?
Cho con nằm, nhỏ vào góc trong mắt khi con nhắm rồi để con mở ra, thuốc sẽ chảy vào. Hãy nhờ nhân viên y tế hướng dẫn trực tiếp lần đầu và làm khi con bình tĩnh.
Có nên nhỏ sữa mẹ vào mắt con không?
Không. Đây là mẹo truyền miệng rất phổ biến và có hại, vì đưa thêm nguy cơ nhiễm khuẩn vào mắt đang viêm. Chỉ dùng thứ bác sĩ chỉ định.
Con bị thì anh chị em có phải nghỉ học không?
Trẻ chưa có triệu chứng thường vẫn đi học bình thường. Hãy tăng cường rửa tay, dùng khăn riêng, và theo dõi để phát hiện sớm nếu bé khác bắt đầu đỏ mắt.