Cận thị ở trẻ: làm chậm tiến triển thế nào

Mỗi năm học con lại tăng độ, và cha mẹ lo. Đây là mối quan tâm rất chính đáng, vì cận thị nặng liên quan tới nguy cơ cao hơn với một số vấn đề mắt về sau. Bài này phân biệt những gì có căn cứ với những gì chỉ là quảng cáo.

Vì sao độ cận tăng

Ở trẻ đang lớn, trục nhãn cầu dài ra theo sự phát triển của cơ thể. Nếu nó dài nhanh hơn mức phù hợp, độ cận tăng. Quá trình này chịu ảnh hưởng của cả yếu tố di truyền lẫn môi trường sống.

Yếu tố di truyền bạn không đổi được. Yếu tố môi trường thì có.

Biện pháp có bằng chứng mạnh nhất: ra ngoài trời

Tăng thời gian trẻ hoạt động ngoài trời dưới ánh sáng tự nhiên là biện pháp được ủng hộ nhiều nhất trong các nghiên cứu về kiểm soát cận thị. Điều quan trọng là ở ngoài trời, không nhất thiết phải chơi thể thao.

Đây cũng là biện pháp không tốn tiền, có lợi cho sức khoẻ chung, giấc ngủ và tinh thần của trẻ.

Cách đưa việc này vào đời sống

• Cho con ra ngoài trong giờ nghỉ giữa buổi học.
• Đi bộ tới trường nếu quãng đường cho phép.
• Cuối tuần ưu tiên các hoạt động ngoài trời.
• Cho con học bài gần cửa sổ nếu không ra ngoài được.
• Cả nhà cùng ra ngoài, vì trẻ theo thói quen của người lớn.

Nhớ đội mũ và cho con đeo kính râm khi nắng gắt.

Giảm nhìn gần liên tục

Việc nhìn gần kéo dài không nghỉ được cho là góp phần vào tiến triển cận thị. Hãy tập cho con thói quen nghỉ mắt: cứ một khoảng thời gian học thì nhìn ra xa vài chục giây.

• Giữ khoảng cách đọc hợp lý, không ghé sát vở.
• Đủ ánh sáng khi học, không học trong phòng tối với một đèn bàn.
• Ngồi thẳng, bàn ghế đúng chiều cao.
• Nghỉ giữa các khoảng học.
• Giới hạn thời gian dùng điện thoại và máy tính bảng.

Màn hình so với sách

Vấn đề chính là việc nhìn gần liên tục chứ không riêng loại thiết bị. Nhưng điện thoại thường được giữ gần hơn sách và trẻ dùng lâu hơn mà không nghỉ. Nếu con phải dùng màn hình, hãy chọn màn hình lớn hơn và để xa hơn.

Các phương án chuyên khoa

Có những phương án được bác sĩ mắt chỉ định để làm chậm tiến triển cận thị ở trẻ, gồm một số loại kính đặc biệt và một số phương pháp khác. Việc có phù hợp hay không phụ thuộc vào tuổi, mức độ và tốc độ tăng độ của con bạn.

Hãy hỏi bác sĩ mắt về các lựa chọn hiện có, lợi ích và hạn chế của từng lựa chọn. Đây là quyết định chuyên môn, không phải thứ chọn theo quảng cáo.

Cảnh giác với những gì không có căn cứ

• Máy tập mắt hứa giảm độ.
• Bài tập chữa cận, bỏ kính sau vài tuần.
• Thực phẩm chức năng hứa phục hồi thị lực.
• Thuốc nhỏ không rõ nguồn gốc quảng cáo chữa cận.
• Các khoá học bỏ kính.

Không có bằng chứng cho thấy những thứ này làm giảm độ cận. Tác hại không chỉ là tiền: nhiều gia đình trì hoãn việc đưa con đi khám đúng chỗ trong lúc độ vẫn tăng.

Đeo kính đúng độ

Trẻ cần đeo kính đúng độ và đeo theo chỉ định của bác sĩ. Kính không làm độ tăng, và việc để con nhìn mờ kéo dài ảnh hưởng tới học tập cũng như tới sự phát triển thị giác.

Hãy kiểm tra kính của con định kỳ: gọng có lệch không, tròng có xước không, con có đeo đúng cách không.

Khám định kỳ

Trẻ đang lớn cần kiểm tra thường xuyên hơn người lớn. Hãy hỏi bác sĩ về lịch phù hợp và giữ đúng, vì việc theo dõi tốc độ tăng độ qua các lần đo là cơ sở để bác sĩ quyết định có cần can thiệp thêm hay không.

Giữ lại tất cả đơn kính cũ. Chuỗi số qua các năm cho thấy tốc độ tiến triển, và đó là thông tin quan trọng nhất.

Tiền sử gia đình

Nếu bố mẹ cận nặng, con có nguy cơ cao hơn. Hãy nói điều này với bác sĩ và bắt đầu các biện pháp môi trường sớm hơn, đồng thời theo dõi sát hơn.

Giấc ngủ và sức khoẻ chung

Trẻ ngủ đủ, vận động đủ và có thời gian ngoài trời thường phát triển tốt hơn về nhiều mặt. Hãy nhìn việc chăm mắt cho con như một phần của lối sống chứ không phải một biện pháp riêng lẻ.

Nói với con cho đúng cách

Đừng làm con lo lắng hay thấy có lỗi vì mắt kém. Hãy giải thích đơn giản rằng đeo kính giúp con nhìn rõ hơn và ra ngoài chơi thì tốt cho mắt. Trẻ hợp tác tốt hơn khi không cảm thấy bị trách.

Tóm lại

Biện pháp có bằng chứng mạnh nhất là tăng thời gian ngoài trời, và nó không tốn tiền. Kết hợp với việc giảm nhìn gần liên tục, đủ ánh sáng khi học, đeo kính đúng độ và khám định kỳ. Hãy tránh xa các sản phẩm hứa chữa cận, và giữ lại mọi đơn kính cũ để theo dõi tốc độ tăng độ.

Câu hỏi thường gặp