Có một khoảnh khắc mà rất nhiều người ngoài bốn mươi đều trải qua: cầm điện thoại lên đọc tin nhắn và tự nhiên phải đưa ra xa hơn. Rồi xa hơn nữa. Đến lúc tay không đủ dài, người ta bắt đầu nghĩ tới kính.
Chuyện gì xảy ra
Thuỷ tinh thể trong mắt có khả năng thay đổi hình dạng để chuyển tiêu điểm giữa nhìn xa và nhìn gần. Theo tuổi, nó mất dần độ đàn hồi, và việc chuyển sang nhìn gần trở nên khó hơn. Đây là quá trình tự nhiên, không phải bệnh, và gần như ai cũng trải qua.
Dấu hiệu
- Phải đưa sách, điện thoại ra xa mới đọc được.
- Cần nhiều ánh sáng hơn khi đọc.
- Mỏi mắt, nhức đầu sau khi đọc hoặc làm việc gần.
- Khó chuyển nhanh giữa nhìn xa và nhìn gần.
- Chữ nhỏ trên nhãn thuốc, hoá đơn trở nên khó đọc.
- Buổi tối hoặc khi mệt thì khó hơn.
Người cận thị thì sao
Người cận thị vẫn trải qua quá trình này. Điều khác là họ có thể tháo kính ra để nhìn gần trong một giai đoạn, nên cảm giác lão thị xuất hiện muộn hơn hoặc nhẹ hơn. Về sau vẫn cần giải pháp cho việc nhìn gần.
Các lựa chọn kính
- Kính đọc sách. Chỉ dùng khi nhìn gần, tháo ra khi nhìn xa. Đơn giản và rẻ nhất.
- Kính hai tròng. Phần trên nhìn xa, phần dưới nhìn gần, có đường phân cách nhìn thấy được.
- Kính đa tròng. Chuyển độ dần từ trên xuống, không có đường phân cách, cần thời gian làm quen.
- Kính cho khoảng cách làm việc. Dành riêng cho người ngồi máy tính nhiều.
Lựa chọn phụ thuộc vào công việc và thói quen sinh hoạt của bạn. Hãy mô tả cho người đo kính biết bạn làm gì cả ngày.
Về kính lão bán sẵn
Loại bán sẵn theo số có thể tạm dùng với người không có tật khúc xạ khác và hai mắt tương đương nhau. Nhưng nó dùng chung một độ cho cả hai mắt, không tính loạn thị, và không tính khoảng cách đồng tử của bạn.
Nếu bạn dùng thấy thoải mái thì tạm ổn. Nhưng nếu mỏi mắt, nhức đầu, hoặc chỉ một mắt nhìn rõ, hãy đi đo kính đúng.
Làm quen với kính đa tròng
Loại này cần thời gian thích nghi, thường vài ngày tới vài tuần. Trong giai đoạn đầu có thể thấy chóng mặt hoặc khó xác định bậc thang. Hãy đeo liên tục thay vì tháo ra vào, và cẩn thận khi lên xuống cầu thang trong những ngày đầu.
Nếu sau thời gian hợp lý mà vẫn không quen, hãy quay lại nơi cắt kính để kiểm tra lại.
Ánh sáng là yếu tố lớn
Với lão thị, tăng ánh sáng khi đọc tạo khác biệt rất rõ, đôi khi rõ hơn cả việc tăng độ kính. Hãy dùng đèn đọc sách đủ sáng, đặt đúng hướng để không bị bóng đổ lên trang giấy.
Điều chỉnh khác giúp ích
- Tăng cỡ chữ trên điện thoại và máy tính.
- Tăng độ tương phản của màn hình.
- Dùng đèn đọc sách thay vì chỉ đèn trần.
- Nghỉ mắt khi làm việc gần lâu.
- Bố trí bàn làm việc với màn hình ở khoảng cách phù hợp.
Đeo kính sớm không làm mắt lão nhanh hơn
Đây là hiểu nhầm khiến nhiều người chịu mỏi mắt và nhức đầu trong nhiều năm. Quá trình này diễn ra theo tuổi bất kể bạn có đeo kính hay không. Cố không đeo chỉ làm bạn khó chịu và làm việc kém hiệu quả hơn.
Độ sẽ thay đổi theo thời gian
Trong những năm đầu, độ kính đọc thường cần tăng dần. Đây là diễn biến bình thường. Hãy đi kiểm tra lại khi thấy kính hiện tại không còn đủ, thay vì cố dùng và đưa sách ra xa hơn.
Khi nào cần khám bác sĩ mắt chứ không chỉ đo kính
- Thị lực nhìn xa cũng giảm.
- Nhìn mờ như qua sương, chói nhiều.
- Nhìn đôi.
- Đau nhức mắt.
- Thấy chớp sáng hoặc đốm đen bay.
- Kính mới đo vẫn không giúp nhìn rõ.
Ngoài bốn mươi tuổi cũng là lúc nên bắt đầu khám mắt định kỳ, vì nhiều bệnh mắt quan trọng bắt đầu ở độ tuổi này và tiến triển âm thầm.
Đây cũng là dịp tốt để tầm soát
Khi bạn đi đo kính vì lão thị, hãy nhân tiện khám mắt tổng quát. Đó là cơ hội phát hiện sớm các vấn đề không có triệu chứng, đặc biệt nếu trong nhà có người mắc bệnh mắt.
Chấp nhận nó một cách nhẹ nhàng
Nhiều người thấy khó chịu vì kính lão như một dấu hiệu của tuổi tác. Nhưng nhìn rõ giúp bạn làm việc tốt hơn, đọc được, và không phải nhờ người khác đọc hộ. Đó là đổi lấy chất lượng sống chứ không phải chuyện thể diện.
Tóm lại
Lão thị là quá trình tự nhiên theo tuổi chứ không phải bệnh, và đeo kính không làm nó nhanh hơn. Có nhiều lựa chọn kính tuỳ công việc của bạn. Tăng ánh sáng và tăng cỡ chữ giúp rất nhiều. Và hãy nhân dịp này khám mắt tổng quát, vì đây cũng là độ tuổi nên bắt đầu tầm soát.
Câu hỏi thường gặp
Lão thị có phải bệnh không?
Không. Đây là quá trình tự nhiên khi thuỷ tinh thể giảm dần độ đàn hồi theo tuổi, khiến việc chuyển tiêu điểm sang nhìn gần khó hơn. Gần như ai cũng trải qua.
Kính lão bán sẵn ngoài tiệm có dùng được không?
Có thể tạm dùng với người không có tật khúc xạ khác và hai mắt tương đương. Nhưng nó không tính tới loạn thị, chênh lệch hai mắt và khoảng cách đồng tử, nên đo kính đúng vẫn tốt hơn.
Người cận thị có bị lão thị không?
Có. Người cận thị vẫn trải qua quá trình này, chỉ là họ có thể tháo kính ra để nhìn gần trong một giai đoạn, nên cảm giác xuất hiện muộn hơn.
Đeo kính lão sớm có làm mắt nhanh lão hơn không?
Không. Quá trình này diễn ra theo tuổi bất kể bạn có đeo kính hay không. Cố không đeo chỉ khiến bạn mỏi mắt và nhức đầu.