Trong những tháng đầu, rất nhiều em bé có mắt ướt liên tục và đọng ghèn ở góc mắt mỗi sáng. Phần lớn các trường hợp là lành tính, nhưng ở tuổi này cũng có nhóm dấu hiệu mà việc chờ đợi có thể trả giá rất đắt.
Nhóm phải đưa đi khám ngay
- Đồng tử có ánh trắng thay vì đen, nhất là khi thấy trong ảnh chụp có đèn.
- Mi mắt sưng đỏ lan rộng ra vùng da quanh mắt.
- Mắt có nhiều mủ đặc.
- Con không mở được mắt, hoặc sợ ánh sáng rõ rệt.
- Phần tròng đen trông mờ đục thay vì trong.
- Một mắt hoặc cả hai to bất thường so với bình thường.
- Mắt lay giật liên tục.
- Kèm sốt, bú kém, li bì.
Dấu hiệu ánh trắng trong đồng tử đặc biệt quan trọng. Hãy xem lại các ảnh chụp con có dùng đèn và để ý màu phản chiếu ở hai mắt.
Nguyên nhân thường gặp của chảy nước mắt
Nước mắt bình thường thoát qua một đường dẫn nhỏ ở góc trong mắt xuống mũi. Ở nhiều trẻ sơ sinh, đường này chưa thông hoàn toàn khi chào đời. Nước mắt không thoát được nên đọng lại, làm mắt ướt liên tục và dễ có ghèn.
Đây là tình trạng khá phổ biến và phần lớn tự cải thiện trong năm đầu khi đường dẫn hoàn thiện.
Dấu hiệu gợi ý
- Mắt ướt liên tục dù con không khóc.
- Nước mắt tràn ra má.
- Đọng ghèn ở góc trong mắt, nhiều nhất vào buổi sáng.
- Thường một bên, đôi khi cả hai.
- Lòng trắng không đỏ, con không khó chịu.
Điểm cuối quan trọng. Nếu lòng trắng đỏ và con khó chịu, đó có thể là chuyện khác và cần đi khám.
Vệ sinh mắt cho con
- Rửa tay sạch trước và sau.
- Dùng bông hoặc gạc sạch thấm nước muối sinh lý.
- Mỗi mắt một miếng riêng, không dùng chung.
- Lau nhẹ một chiều từ góc trong ra ngoài.
- Bỏ miếng đã dùng ngay, không lau lại.
- Không cố lau mạnh để hết sạch ghèn trong một lần.
Về việc massage vùng góc mắt
Bác sĩ có thể hướng dẫn cách massage nhẹ vùng góc trong mắt để hỗ trợ đường dẫn thông. Hãy nhờ bác sĩ hoặc điều dưỡng làm mẫu trực tiếp và làm đúng theo hướng dẫn, vì làm sai lực hoặc sai vị trí không có tác dụng và có thể gây khó chịu cho con.
Đừng tự làm theo video trên mạng mà chưa được hướng dẫn.
Những việc tuyệt đối không làm
- Nhỏ sữa mẹ vào mắt con.
- Nhỏ nước muối tự pha hoặc bất kỳ dung dịch tự chế nào.
- Đắp lá, xông lá.
- Dùng thuốc nhỏ của người lớn hoặc của anh chị.
- Dùng lại lọ thuốc từ đợt trước.
- Tự mua thuốc nhỏ theo lời mách.
Mắt trẻ sơ sinh rất nhạy cảm, và những mẹo này đưa thêm nguy cơ nhiễm khuẩn vào một vùng không sửa sai được.
Khi nào cần đi khám dù không phải cấp cứu
- Chảy nước mắt kéo dài không cải thiện theo thời gian.
- Ghèn nhiều, đặc, màu vàng xanh.
- Da quanh góc mắt sưng nề.
- Bạn lo lắng và muốn được xác nhận.
Điểm cuối cũng là lý do chính đáng. Bạn không cần đợi có dấu hiệu nặng mới được đi khám.
Trẻ sinh non
Nhóm này cần được khám mắt theo lịch riêng do bác sĩ chỉ định, vì có những vấn đề về võng mạc cần phát hiện và theo dõi trong giai đoạn sớm. Nếu con bạn sinh non, hãy hỏi rõ lịch khám mắt và tuân thủ nghiêm túc.
Tiền sử gia đình
Nếu trong nhà có người mắc bệnh mắt bẩm sinh, lác, nhược thị nặng, hoặc bệnh mắt di truyền, hãy nói với bác sĩ nhi. Con bạn có thể cần được khám sớm hơn lịch thông thường.
Quan sát phát triển thị giác của con
- Con có nhìn theo mặt người không.
- Con có dõi theo đồ vật di chuyển không.
- Con có phản ứng với ánh sáng không.
- Hai mắt có chuyển động cùng nhau không.
- Con có với tay đúng hướng tới đồ chơi không.
Nếu bạn thấy con không phản ứng như mong đợi theo tuổi, hãy nói với bác sĩ nhi thay vì chờ.
Bảo vệ mắt con hằng ngày
- Không để ánh nắng chiếu thẳng vào mắt con.
- Không dùng đèn flash chụp sát mặt con.
- Cắt móng tay cho con để tránh tự cào vào mắt.
- Không để vật nhọn trong tầm với.
- Không để ai hút thuốc gần con.
Khi đi khám mang gì
Sổ khám và sổ tiêm chủng, thông tin về quá trình sinh và tuổi thai, ảnh chụp mắt con nếu bạn thấy bất thường, và danh sách những dấu hiệu bạn đã quan sát kèm thời điểm bắt đầu.
Tin vào quan sát của mình
Cha mẹ nhìn con mỗi ngày và nhận ra thay đổi trước bất kỳ ai. Nếu bạn thấy mắt con khác thường mà không giải thích được, hãy đưa con đi khám. Bác sĩ nhi luôn coi trọng quan sát của cha mẹ.
Tóm lại
Chảy nước mắt và đọng ghèn ở trẻ sơ sinh thường do đường dẫn nước mắt chưa thông và phần lớn tự cải thiện. Hãy vệ sinh đúng cách bằng nước muối sinh lý, đừng dùng mẹo dân gian. Nhưng đồng tử ánh trắng, mi sưng lan rộng, mắt có mủ nhiều hoặc tròng đen mờ đục là nhóm phải đưa đi khám ngay.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ sơ sinh chảy nước mắt liên tục có sao không?
Nguyên nhân thường gặp là đường dẫn nước mắt chưa thông hoàn toàn, và phần lớn tự cải thiện trong năm đầu. Nhưng hãy đưa con đi khám để bác sĩ xác nhận thay vì tự kết luận.
Vệ sinh mắt cho trẻ thế nào?
Dùng bông hoặc gạc sạch với nước muối sinh lý, mỗi mắt một miếng riêng, lau nhẹ từ góc trong ra ngoài rồi bỏ. Rửa tay trước và sau.
Dấu hiệu nào phải đưa đi ngay?
Đồng tử có ánh trắng, mi sưng đỏ lan rộng, mắt có mủ nhiều, con sợ ánh sáng hoặc không mở được mắt, giác mạc mờ đục, mắt to bất thường, hoặc mắt lay giật.
Có được nhỏ sữa mẹ vào mắt con không?
Không. Đây là mẹo truyền miệng phổ biến và có hại, vì đưa thêm nguy cơ nhiễm khuẩn vào mắt. Chỉ dùng thứ bác sĩ chỉ định.