Chấn thương mắt ở trẻ: phòng ngừa và xử lý đúng

Điều đáng nói nhất về chấn thương mắt ở trẻ là phần lớn xảy ra trong những tình huống rất bình thường ở nhà, và phần lớn phòng được. Bài này chia làm hai phần: phòng và xử lý.

Những nguyên nhân hay gặp

• Đồ chơi bắn: súng đạn nhựa, cung tên, dây thun.
• Vật nhọn: bút, kéo, đũa, que.
• Bóng đập vào mắt khi chơi thể thao.
• Hoá chất trong nhà: nước tẩy, nước lau sàn, thuốc xịt côn trùng.
• Pháo và các vật cháy nổ.
• Cành cây khi chơi ngoài trời.
• Móng tay của chính trẻ hoặc của anh chị em.
• Dầu mỡ bắn khi ở gần bếp.

Phòng ngừa trong nhà

• Cất hoá chất tẩy rửa ở nơi cao, có khoá, không đựng trong chai nước uống.
• Không cho trẻ chơi đồ chơi có phần bắn ra.
• Không cho trẻ cầm vật nhọn khi chạy.
• Không để trẻ ở gần bếp khi đang chiên rán.
• Cắt móng tay cho trẻ đều đặn.
• Tuyệt đối không cho trẻ chơi pháo.
• Cho trẻ đeo kính bảo hộ khi tham gia các hoạt động có nguy cơ.

Nhiều tai nạn nặng xảy ra khi người lớn đang làm việc nhà và trẻ ở gần. Hãy tách trẻ ra khi bạn khoan tường, cắt cỏ hoặc dùng hoá chất.

Khi hoá chất bắn vào mắt

Đây là tình huống mà mỗi giây đều quan trọng. Hãy làm ngay:

• Rửa mắt bằng thật nhiều nước sạch, liên tục trong thời gian dài.
• Giữ mi mắt mở trong khi rửa, dội nước từ góc trong ra ngoài.
• Với trẻ nhỏ, đặt con nằm nghiêng và dội nhẹ nhàng, nhờ người thứ hai giữ con.
• Không cố tìm thuốc trung hoà hay hỏi ý kiến trước khi rửa.
• Sau khi rửa, đưa đi cấp cứu ngay và mang theo chai hoá chất.

Việc rửa ngay và rửa đủ lâu là yếu tố quyết định. Đừng chờ tới bệnh viện mới rửa.

Khi có dị vật vào mắt

Nếu là hạt bụi nhỏ nằm trên lòng trắng, có thể thử rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, và bảo con chớp mắt nhiều lần. Đừng dụi mắt.

Nếu không ra được sau vài lần thử, hoặc con vẫn đau và khó chịu, hãy đưa đi khám.

Khi vật cắm vào mắt

Đây là tình huống cấp cứu. Tuyệt đối không rút vật ra, vì việc rút có thể gây tổn thương nặng hơn nhiều.

• Không rút, không ấn, không rửa.
• Che nhẹ bằng vật cứng như cốc giấy úp ngược, cố định lại, không đè lên mắt.
• Giữ con bình tĩnh, hạn chế cử động mắt.
• Đưa đi cấp cứu ngay.

Khi bị đụng dập

Bóng đập, bị đấm, ngã đập mặt. Ngay cả khi bên ngoài trông ổn, tổn thương bên trong vẫn có thể xảy ra. Hãy chườm mát nhẹ nhàng không ấn, và đưa đi khám nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Đau nhiều.
• Nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
• Thấy máu ở phần tròng đen.
• Đồng tử hai bên không đều.
• Con không mở được mắt.
• Thấy chớp sáng hoặc đốm đen bay.
• Mắt lồi hoặc lõm bất thường.

Những việc tuyệt đối không làm

• Dụi mắt hoặc để con dụi.
• Rút vật cắm vào mắt.
• Nhỏ bất cứ thứ gì không phải nước sạch khi chưa có chỉ định.
• Đắp lá, thổi vào mắt, liếm mắt.
• Ấn mạnh lên mắt khi băng.
• Chờ xem sao khi con kêu đau hoặc nhìn mờ.

Kính bảo hộ cho trẻ

Với các hoạt động có nguy cơ, kính bảo hộ đúng loại là biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Điều này đặc biệt quan trọng với trẻ chỉ có một mắt nhìn tốt, vì mắt còn lại cần được bảo vệ tuyệt đối.

Trẻ chỉ có một mắt nhìn tốt

Nếu con bạn có một mắt nhược thị hoặc thị lực kém, hãy coi việc bảo vệ mắt còn lại là ưu tiên. Đeo kính bảo hộ khi chơi thể thao, tránh các trò có nguy cơ, và nói với nhà trường để con được chú ý.

Dạy con quy tắc an toàn

• Không chạy khi cầm vật nhọn.
• Không chĩa đồ chơi vào mặt người khác.
• Không tự mở chai lọ trong bếp và nhà tắm.
• Báo người lớn ngay khi có gì vào mắt, không tự xử lý.
• Không dụi mắt khi thấy cộm.

Chuẩn bị sẵn cho tình huống khẩn

Ghi sẵn địa chỉ và số điện thoại bệnh viện có chuyên khoa mắt gần nhất, dán ở chỗ dễ thấy. Khi tai nạn xảy ra, không ai còn bình tĩnh để tra cứu.

Sau khi xử lý xong

Hãy đưa con đi tái khám đúng hẹn kể cả khi con đã hết đau, vì một số tổn thương chỉ bộc lộ về sau. Và hãy xem lại nguyên nhân để phòng lần sau.

Tóm lại

Phần lớn chấn thương mắt ở trẻ phòng được: cất hoá chất, không cho chơi đồ bắn, không cho chơi pháo, đeo kính bảo hộ khi cần. Khi hoá chất bắn vào mắt, hãy rửa ngay bằng thật nhiều nước rồi mới đi. Khi có vật cắm vào mắt, tuyệt đối không rút ra.

Câu hỏi thường gặp