Không gia đình nào cấm được hoàn toàn màn hình, và cũng không cần. Điều làm được là sắp xếp lại cách con dùng, cách con học, và bảo đảm con có đủ thời gian ngoài trời để cân bằng.
Ưu tiên số một: thời gian ngoài trời
Đây là điều được ủng hộ mạnh nhất trong các nghiên cứu về mắt trẻ em. Thời gian hoạt động ngoài trời dưới ánh sáng tự nhiên liên quan tới việc làm chậm tiến triển cận thị.
Nó cũng tốt cho giấc ngủ, vận động và tinh thần của con. Nếu chỉ chọn được một việc để làm, hãy chọn việc này.
Bố trí góc học tập
- Đặt bàn gần cửa sổ để tận dụng ánh sáng tự nhiên, nhưng không để nắng chiếu thẳng vào mặt hoặc vào màn hình.
- Bàn ghế đúng chiều cao: chân con chạm sàn, khuỷu tay vuông góc khi viết.
- Đèn bàn đặt ở phía đối diện tay cầm bút để không bị bóng đổ.
- Bật cả đèn trần, không chỉ đèn bàn trong phòng tối.
- Không để màn hình quay lưng ra cửa sổ, vì ánh sáng hắt lên gây chói.
Khoảng cách và tư thế
Dạy con giữ khoảng cách hợp lý khi đọc và viết, ngồi thẳng lưng, không nằm đọc, không ghé sát vở. Nếu con liên tục ghé sát dù bạn nhắc nhiều lần, đó có thể là dấu hiệu con nhìn không rõ và cần đi khám.
Nghỉ mắt định kỳ
Dạy con thói quen cứ một khoảng thời gian học thì nhìn ra xa vài chục giây. Đặt đồng hồ hẹn giờ trong giai đoạn đầu cho tới khi thành thói quen. Kết hợp với việc đứng dậy vận động nhẹ.
Về màn hình
- Ưu tiên màn hình lớn hơn đặt xa hơn, thay vì điện thoại giữ gần mặt.
- Tăng cỡ chữ để con không phải ghé sát.
- Chỉnh độ sáng màn hình tương đương độ sáng phòng.
- Giảm thời gian dùng liên tục, chia thành các khoảng có nghỉ.
- Không dùng màn hình sát giờ đi ngủ.
Điểm cuối liên quan tới giấc ngủ nhiều hơn tới mắt, nhưng giấc ngủ lại ảnh hưởng tới tất cả.
Về kính chống ánh sáng xanh cho trẻ
Bằng chứng về lợi ích với mắt còn hạn chế. Nguyên nhân chính của mỏi mắt khi dùng màn hình là chớp mắt ít và nhìn gần liên tục. Hãy đầu tư vào việc điều chỉnh thói quen và thời gian ngoài trời trước.
Dấu hiệu con đang quá tải
- Kêu mỏi mắt, nhức đầu sau khi học.
- Dụi mắt nhiều.
- Mắt đỏ vào cuối ngày.
- Khó tập trung, học chậm lại.
- Ghé sát vở hơn trước.
- Nheo mắt khi nhìn bảng hoặc tivi.
Nếu đã điều chỉnh ánh sáng và tư thế mà con vẫn kêu, hãy đưa con đi khám mắt.
Giấc ngủ
Trẻ thiếu ngủ mệt mỏi hơn, khó tập trung hơn, và mọi vấn đề khác đều nặng lên. Hãy giữ giờ ngủ ổn định, và không để màn hình trong phòng ngủ của con.
Ăn uống
Không có thực phẩm thần kỳ cho mắt. Điều có ích là ăn đa dạng, đủ rau quả. Hãy cảnh giác với các sản phẩm bổ mắt quảng cáo giúp giảm độ cận, vì không có căn cứ cho điều đó.
Nói với nhà trường
Nếu con phải ngồi xa bảng hoặc lớp thiếu ánh sáng, hãy trao đổi với giáo viên. Nhiều trẻ học sa sút chỉ vì không nhìn rõ bảng, và việc đổi chỗ ngồi giải quyết được.
Làm gương
Trẻ theo thói quen của người lớn nhiều hơn theo lời dặn. Nếu cả nhà cùng ra ngoài cuối tuần, cùng cất điện thoại trong bữa ăn, cùng nghỉ mắt khi làm việc, con sẽ làm theo tự nhiên hơn nhiều.
Đừng biến thành cuộc chiến
Việc quản lý màn hình dễ trở thành nguồn xung đột hằng ngày. Hãy thống nhất quy tắc rõ ràng từ trước, giải thích lý do, và giữ nhất quán. Quy tắc được thoả thuận thì dễ duy trì hơn là lệnh cấm đột ngột.
Khám mắt định kỳ vẫn là nền tảng
Mọi điều chỉnh trong bài này không thay thế được việc khám mắt theo lịch. Con có thể đang nhìn kém mà không ai biết, và chỉ buổi khám mới phát hiện được.
Tóm lại
Ưu tiên cho con thời gian ngoài trời. Bố trí góc học tập đủ sáng, bàn ghế đúng chiều cao, đèn không đổ bóng. Dạy con nghỉ mắt định kỳ và giữ khoảng cách đọc. Với màn hình, ưu tiên màn hình lớn đặt xa và chia thời gian thành các khoảng có nghỉ. Và giữ lịch khám mắt định kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Con dùng màn hình bao lâu là được?
Hãy hỏi bác sĩ nhi về khuyến cáo theo tuổi của con. Quan trọng không kém là cách dùng: có nghỉ mắt không, khoảng cách ra sao, và có đủ thời gian ngoài trời để bù lại không.
Đèn học nên đặt thế nào?
Đặt ở phía đối diện tay cầm bút để không bị bóng đổ lên trang giấy, kết hợp với đèn trần để cả phòng đủ sáng. Đừng chỉ bật một đèn bàn trong phòng tối.
Học trong phòng tối với màn hình sáng có hại không?
Chênh lệch lớn giữa màn hình sáng và phòng tối gây mỏi mắt. Hãy giữ phòng đủ sáng và chỉnh độ sáng màn hình tương đương với môi trường.
Con kêu mỏi mắt khi học thì làm gì?
Kiểm tra ánh sáng, khoảng cách, chiều cao bàn ghế, và cho con nghỉ mắt định kỳ. Nếu vẫn kêu mỏi, hãy đưa con đi khám mắt để kiểm tra độ kính.