Hai nhóm này gặp khô mắt với tỷ lệ cao hơn hẳn, nhưng vì lý do khác nhau và cần lưu ý khác nhau. Điểm chung là cả hai đều hay được coi là chuyện đương nhiên rồi bỏ qua.
Vì sao tuổi tác ảnh hưởng
Theo thời gian, lượng nước mắt tiết ra có xu hướng giảm và chất lượng màng nước mắt thay đổi. Cùng lúc đó, người lớn tuổi thường dùng nhiều thuốc hơn, và nhiều nhóm thuốc có thể gây khô mắt. Ba yếu tố này cộng lại.
Đừng coi là chuyện đương nhiên
Đây là điểm quan trọng nhất. Nhiều người cao tuổi chịu đựng cảm giác cộm rát hằng ngày vì nghĩ già thì phải thế. Nhưng phần lớn trường hợp có nguyên nhân xử lý được: thuốc đang dùng, viêm bờ mi, môi trường. Việc đi khám có thể cải thiện đáng kể chất lượng sống hằng ngày.
Rà soát thuốc
Với người dùng nhiều thuốc, hãy mang toàn bộ danh sách hoặc ảnh chụp các hộp tới buổi khám mắt. Bác sĩ có thể nhận ra mối liên hệ mà bạn không nghĩ tới. Tuyệt đối không tự ngưng thuốc nào, hãy để bác sĩ cân nhắc.
Khó khăn thực tế khi nhỏ thuốc
Tay run, khó ngửa cổ, nhìn không rõ để canh lọ, quên đã nhỏ hay chưa. Đây là những trở ngại thật khiến việc điều trị không hiệu quả dù thuốc đúng.
Mẹo nhỏ thuốc dễ hơn
- Nằm xuống giường thay vì ngồi ngửa cổ.
- Tì cổ tay cầm lọ lên trán để giữ vững.
- Nhắm mắt, nhỏ vào góc trong, rồi mở mắt ra để thuốc chảy vào.
- Dùng gương để canh, hoặc nhờ người nhà.
- Hỏi dược sĩ về dụng cụ hỗ trợ nhỏ mắt.
Ghi lại để không quên
Với người phải nhỏ nhiều loại và nhiều lần, hãy làm một bảng đánh dấu theo giờ dán cạnh chỗ để thuốc. Điều này đặc biệt quan trọng sau phẫu thuật, khi lịch nhỏ thuốc thường phức tạp.
Người nhà hỗ trợ
Nếu bạn chăm người cao tuổi, hãy hỏi bác sĩ hướng dẫn cách nhỏ thuốc và cùng làm vài lần đầu. Kiểm tra xem lọ thuốc có bị để chung lộn xộn với các lọ khác không, vì nhầm lọ là tai nạn có thật.
Sau phẫu thuật mắt
Khô mắt là tình trạng thường gặp sau các phẫu thuật mắt, gồm cả mổ đục thuỷ tinh thể và phẫu thuật điều chỉnh tật khúc xạ. Với phần lớn người, nó cải thiện dần theo thời gian.
Điều quan trọng là tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ đã mổ: dùng đúng thuốc, đúng lịch, đi tái khám đủ. Đừng tự thêm loại thuốc nhỏ nào khác mà chưa hỏi.
Sau mổ khúc xạ
Khô mắt trong giai đoạn đầu là điều đã được biết trước và thường được bác sĩ dặn từ trước khi mổ. Nếu kéo dài hơn dự kiến hoặc ảnh hưởng nhiều tới sinh hoạt, hãy báo lại thay vì tự chịu đựng.
Dấu hiệu cần báo bác sĩ sau mổ
- Đau tăng lên.
- Nhìn mờ đi sau khi đã rõ.
- Mắt đỏ nhiều hơn.
- Sợ ánh sáng tăng.
- Thấy chớp sáng hoặc nhiều đốm đen bay trước mắt.
Những dấu hiệu này không thuộc về khô mắt đơn thuần và cần được đánh giá sớm.
Môi trường cho người cao tuổi
- Không để quạt hay điều hoà thổi thẳng vào mặt khi ngủ.
- Giữ độ ẩm phòng, đặt chậu nước nếu dùng điều hoà.
- Đủ ánh sáng khi đọc, tránh phải nheo mắt.
- Đeo kính râm khi ra ngoài nắng gió.
- Uống đủ nước, vì người cao tuổi hay uống ít.
Khám mắt định kỳ
Người cao tuổi nên khám mắt theo lịch bác sĩ đặt, kể cả khi chưa thấy triệu chứng. Nhiều bệnh mắt quan trọng tiến triển âm thầm, và khô mắt chỉ là một phần nhỏ trong những gì cần được kiểm tra.
Đặc biệt với người tiểu đường
Nhóm này cần khám mắt định kỳ theo chỉ định riêng, vì có những vấn đề ở mắt cần phát hiện sớm mới xử lý tốt được. Đừng chờ tới khi nhìn mờ mới đi khám.
Khi khô mắt ảnh hưởng tới sinh hoạt
Nếu tình trạng khiến người cao tuổi ngại đọc sách, ngại xem tivi, hoặc ngại ra ngoài, đó là lý do chính đáng để đi khám. Chất lượng sống hằng ngày đáng được quan tâm không kém gì các chỉ số y khoa.
Tóm lại
Đừng coi khô mắt ở tuổi cao là chuyện đương nhiên, vì phần lớn có nguyên nhân xử lý được. Rà soát thuốc đang dùng, tìm cách nhỏ thuốc dễ hơn, và khám mắt định kỳ. Với người sau phẫu thuật, hãy tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ đã mổ và báo lại nếu tình trạng kéo dài.
Câu hỏi thường gặp
Khô mắt ở tuổi cao có phải chuyện đương nhiên không?
Tuổi tác là một yếu tố, nhưng không nên coi mọi triệu chứng là đương nhiên và bỏ qua. Nhiều trường hợp có nguyên nhân xử lý được như thuốc đang dùng hoặc viêm bờ mi.
Sau mổ đục thuỷ tinh thể bị khô mắt có bình thường không?
Khô mắt là tình trạng thường gặp sau phẫu thuật mắt và thường cải thiện theo thời gian. Hãy tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ đã mổ và báo lại nếu kéo dài hơn dự kiến.
Tay run khó nhỏ thuốc thì làm sao?
Nằm xuống hoặc tựa đầu vào tường, tì cổ tay lên trán để giữ vững, và nhờ người nhà hỗ trợ nếu cần. Có dụng cụ hỗ trợ nhỏ mắt, hãy hỏi dược sĩ.
Người cao tuổi nên khám mắt bao lâu một lần?
Hãy hỏi bác sĩ mắt về lịch phù hợp, vì nó phụ thuộc vào tình trạng và bệnh nền của từng người. Người có tiểu đường cần khám mắt định kỳ theo chỉ định riêng.