Có một nhóm người đi khám mắt nhiều lần vì cộm, khô, chảy nước mắt và mi sưng. Họ được cho nước mắt nhân tạo, dùng đỡ chút rồi lại như cũ. Mãi tới khi ai đó để ý rằng mắt họ hơi lồi hơn trước, câu chuyện mới rẽ sang hướng khác.
Mối liên hệ
Ở một số người có bệnh tuyến giáp, hệ miễn dịch ảnh hưởng tới mô mỡ và cơ quanh hốc mắt. Các mô này viêm và sưng lên. Vì hốc mắt là khoang xương kín, mô sưng không có chỗ nở nên đẩy nhãn cầu ra phía trước.
Điều này gây ra bộ dấu hiệu đặc trưng và cũng giải thích vì sao các biện pháp thông thường cho khô mắt không đủ.
Những dấu hiệu thường gặp
- Mắt lồi dần, nhìn trong ảnh cũ thấy khác trước.
- Mi trên co lên, để lộ nhiều lòng trắng hơn, ánh nhìn trông trợn.
- Mi sưng nề, nhất là buổi sáng.
- Khô, cộm, chảy nước mắt dai dẳng không đỡ.
- Đỏ mắt kéo dài.
- Nhìn đôi, nhất là khi nhìn lên hoặc sang bên.
- Cảm giác tức nặng sau mắt.
- Khó nhắm kín mắt khi ngủ.
Dấu hiệu so sánh với ảnh cũ rất hữu ích. Hãy xem lại ảnh của bạn vài năm trước và so với hiện tại.
Vì sao khô mắt ở nhóm này nặng hơn
Hai lý do cộng lại: bề mặt mắt lộ ra nhiều hơn do mi co lên và nhãn cầu lồi ra, nên nước mắt bay hơi nhanh hơn; và mi có thể không nhắm kín khi ngủ, khiến giác mạc bị hở suốt đêm.
Đây là lý do việc giữ ẩm trở nên đặc biệt quan trọng, và đôi khi cần biện pháp bảo vệ giác mạc khi ngủ theo chỉ định của bác sĩ.
Diễn biến có thể độc lập với chỉ số tuyến giáp
Đây là điểm nhiều người không biết. Việc điều trị làm chỉ số tuyến giáp về bình thường không đồng nghĩa với việc tình trạng ở mắt sẽ tự ổn. Mắt có diễn biến riêng và cần được theo dõi riêng bởi bác sĩ mắt.
Vì vậy nếu bạn có bệnh tuyến giáp và có triệu chứng ở mắt, hãy đi khám mắt chứ đừng chỉ chờ chỉ số ổn định.
Hút thuốc làm nặng thêm rõ rệt
Đây là yếu tố được nhắc tới nhiều nhất và cũng là yếu tố bạn kiểm soát được. Hút thuốc liên quan tới tình trạng mắt nặng hơn và đáp ứng điều trị kém hơn ở người có bệnh tuyến giáp.
Nếu bạn có bệnh tuyến giáp và đang hút thuốc, bỏ thuốc là một trong những việc có tác động lớn nhất cho mắt của bạn.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
- Thị lực giảm.
- Màu sắc nhìn thấy nhạt đi, nhất là màu đỏ.
- Đau nhức sâu sau mắt.
- Nhìn đôi xuất hiện hoặc tăng nhanh.
- Mắt lồi tăng nhanh.
- Không nhắm kín được mắt, giác mạc bị hở.
- Mắt đỏ nhiều kèm đau.
Những dấu hiệu này gợi ý mức độ nặng cần được đánh giá sớm, không phải chuyện chờ tới lịch khám tiếp theo.
Những việc giúp giảm khó chịu
- Dùng nước mắt nhân tạo theo hướng dẫn, chọn loại phù hợp nếu cần dùng nhiều lần.
- Nằm kê cao đầu để giảm sưng mi buổi sáng.
- Chườm mát khi mi sưng.
- Đeo kính râm khi ra ngoài để giảm chói và chắn gió.
- Tránh gió và điều hoà thổi thẳng vào mặt.
- Giữ độ ẩm phòng ngủ.
- Hạn chế muối nếu bạn thấy mi sưng nhiều.
Với người không nhắm kín được mắt khi ngủ, hãy hỏi bác sĩ về biện pháp bảo vệ giác mạc ban đêm.
Phối hợp hai chuyên khoa
Bạn sẽ cần cả bác sĩ nội tiết và bác sĩ mắt. Hãy mang kết quả từ bên này sang bên kia, vì mỗi bên cần biết bên kia đang đánh giá và điều trị thế nào.
Đừng để hai bác sĩ làm việc mà không biết về nhau. Bạn là người kết nối thông tin.
Chụp ảnh theo dõi
Chụp ảnh khuôn mặt thẳng và nghiêng, cùng góc và cùng ánh sáng, mỗi vài tháng. Thay đổi diễn ra chậm nên rất khó nhận ra khi soi gương hằng ngày. Chuỗi ảnh cho bạn và bác sĩ thấy xu hướng thật.
Về mặt tâm lý
Thay đổi ở vùng mắt ảnh hưởng tới ngoại hình và tới sự tự tin, và điều đó là thật. Nhiều người ngại giao tiếp trong giai đoạn này. Hãy nói với bác sĩ nếu nó ảnh hưởng tới cuộc sống của bạn, vì đó cũng là một phần của việc điều trị.
Về các can thiệp
Tuỳ mức độ và giai đoạn, có những phương án điều trị khác nhau, từ dùng thuốc tới các can thiệp chỉnh hình. Thời điểm can thiệp rất quan trọng và do bác sĩ chuyên khoa quyết định. Đừng vội tìm nơi chỉnh sửa thẩm mỹ khi bệnh còn đang tiến triển.
Kiên trì theo dõi
Đây là tình trạng có thể kéo dài và có giai đoạn nặng lên rồi ổn định dần. Việc theo dõi đều đặn giúp bác sĩ can thiệp đúng lúc. Hãy giữ lịch tái khám kể cả trong những giai đoạn bạn thấy ổn.
Tóm lại
Mắt lồi, mi co, khô cộm dai dẳng và nhìn đôi ở người có bệnh tuyến giáp là nhóm dấu hiệu cần được bác sĩ mắt theo dõi riêng, vì diễn biến ở mắt có thể độc lập với chỉ số tuyến giáp. Bỏ thuốc lá là việc quan trọng nhất bạn làm được, và hãy đi khám ngay nếu thị lực giảm hoặc nhìn màu nhạt đi.
Câu hỏi thường gặp
Bệnh tuyến giáp ảnh hưởng tới mắt thế nào?
Ở một số người, mô quanh hốc mắt bị viêm và sưng lên, đẩy nhãn cầu ra trước và ảnh hưởng tới các cơ vận nhãn. Kết quả có thể là lồi mắt, khô cộm, mi sưng và nhìn đôi.
Điều trị tuyến giáp ổn định thì mắt có tự hết không?
Không nhất thiết. Diễn biến ở mắt có thể độc lập với chỉ số tuyến giáp, nên cần được theo dõi riêng bởi bác sĩ mắt song song với điều trị nội tiết.
Hút thuốc có liên quan không?
Có. Hút thuốc được coi là yếu tố làm nặng rõ rệt tình trạng mắt ở người có bệnh tuyến giáp. Bỏ thuốc là một trong những việc có tác động lớn nhất bạn làm được.
Dấu hiệu nào cần đi khám ngay?
Thị lực giảm, nhìn màu nhạt đi, đau nhức sau mắt, nhìn đôi tăng nhanh, hoặc mi không nhắm kín được khiến giác mạc bị hở.