Thuốc điều trị bệnh khác có thể ảnh hưởng tới mắt

Khi đi khám mắt, câu hỏi bạn đang dùng thuốc gì thường bị trả lời qua loa: em có uống thuốc huyết áp với ít thuốc bổ. Nhưng đây là một trong những thông tin quan trọng nhất, và nó đôi khi giải thích được toàn bộ vấn đề của bạn.

Vì sao thuốc uống ảnh hưởng tới mắt

Thuốc đi vào máu và tới mọi cơ quan. Mắt có cấu trúc rất nhạy cảm: võng mạc là mô thần kinh, thuỷ tinh thể trong suốt, và có một hệ thống cân bằng áp lực bên trong. Một số thuốc có thể ảnh hưởng tới những cấu trúc này.

Những kiểu ảnh hưởng thường được nhắc tới

• Làm khô mắt do giảm tiết nước mắt.
• Làm tăng áp lực trong mắt ở người có nguy cơ.
• Ảnh hưởng tới thuỷ tinh thể khi dùng kéo dài.
• Ảnh hưởng tới võng mạc với một số nhóm thuốc đặc thù.
• Gây nhìn mờ tạm thời hoặc rối loạn nhận màu.
• Làm giãn đồng tử, có thể khởi phát cơn ở người có cấu trúc góc hẹp.

Nhóm corticoid

Đây là nhóm được nhắc tới nhiều nhất, và không chỉ ở dạng nhỏ mắt. Corticoid uống kéo dài, thuốc xịt mũi, thuốc hít cho bệnh hô hấp, và kem bôi vùng quanh mắt đều có thể ảnh hưởng ở một số người, gồm việc làm tăng áp lực trong mắt và ảnh hưởng tới thuỷ tinh thể.

Nếu bạn đang dùng bất kỳ dạng nào kéo dài, hãy nói rõ với bác sĩ mắt để được theo dõi.

Thuốc cần theo dõi mắt định kỳ

Có những thuốc mà khi dùng dài hạn, bác sĩ sẽ yêu cầu khám mắt theo lịch để theo dõi. Nếu bạn được kê một thuốc kèm lời dặn đi khám mắt định kỳ, hãy tuân thủ nghiêm túc, vì mục đích chính là phát hiện sớm khi còn xử lý được.

Đừng bỏ các buổi khám này vì thấy mình vẫn nhìn rõ. Đó chính là lý do chúng tồn tại.

Thuốc làm giãn đồng tử

Một số thuốc cho bệnh khác có tác dụng phụ làm giãn đồng tử. Ở người có cấu trúc góc tiền phòng hẹp, điều này có thể khởi phát cơn tăng nhãn áp cấp. Nếu bác sĩ mắt từng nói với bạn rằng góc mắt hẹp, hãy nói điều đó với mọi bác sĩ kê đơn cho bạn.

Thuốc gây khô mắt

Nhiều nhóm thuốc thường dùng có thể làm giảm tiết nước mắt. Nếu bạn bị khô mắt dai dẳng dù đã điều chỉnh môi trường và thói quen, hãy mang danh sách thuốc tới cho bác sĩ xem. Đây là nguyên nhân bị bỏ sót rất thường xuyên.

Điều quan trọng nhất: đừng tự ngừng

Nếu bạn nghi một thuốc ảnh hưởng tới mắt, hãy nói với bác sĩ mắt và với bác sĩ đã kê đơn. Hai bên sẽ phối hợp. Tự ngừng thuốc điều trị tim mạch, thần kinh hay bệnh tự miễn có hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều so với vấn đề ở mắt.

Cách khai báo cho đúng

• Chụp ảnh toàn bộ hộp thuốc đang dùng, để trong một album điện thoại.
• Ghi rõ liều và thời gian đã dùng bao lâu.
• Kể cả thuốc bổ, vitamin liều cao, thực phẩm chức năng.
• Kể cả thuốc nam, thảo dược, trà thuốc.
• Kể cả thuốc bôi và thuốc xịt.
• Kể cả thuốc đã dùng trong quá khứ nếu là đợt dài.

Mục cuối hay bị bỏ qua nhưng quan trọng với một số nhóm thuốc mà ảnh hưởng tích luỹ theo tổng liều.

Khi bắt đầu một thuốc mới

Hãy hỏi bác sĩ kê đơn: thuốc này có ảnh hưởng gì tới mắt không, và em có cần theo dõi gì không. Nếu sau khi bắt đầu thuốc mà bạn thấy thay đổi ở mắt, hãy báo lại thay vì chờ.

Dấu hiệu cần báo ngay

• Nhìn mờ mới xuất hiện.
• Nhìn màu khác đi.
• Thấy quầng sáng quanh đèn.
• Đau nhức mắt.
• Nhìn đôi.
• Khô mắt nhiều lên rõ rệt.
• Xuất hiện vùng tối trong tầm nhìn.

Nói với cả hai bác sĩ

Bác sĩ mắt cần biết bạn đang dùng thuốc gì. Bác sĩ kê đơn cần biết bạn có vấn đề gì ở mắt. Bạn là người kết nối hai thông tin đó, và việc này quan trọng hơn nhiều người nghĩ.

Hãy xin bản sao kết quả khám mắt và mang tới buổi khám bệnh nền, và ngược lại.

Với người cao tuổi dùng nhiều thuốc

Nhóm này có nguy cơ tương tác cao nhất và cũng khó nhớ nhất. Người nhà nên giữ một danh sách cập nhật và mang theo mỗi lần khám. Hãy nhờ bác sĩ hoặc dược sĩ rà soát toàn bộ định kỳ.

Đừng hoảng

Việc một thuốc có thể ảnh hưởng tới mắt không có nghĩa là bạn sẽ bị. Tỷ lệ thường thấp, và phần lớn trường hợp phát hiện sớm thì xử lý được. Mục đích của bài này là để bạn khai báo đầy đủ và tuân thủ lịch theo dõi, không phải để lo lắng hay tự ngừng thuốc.

Tóm lại

Thuốc cho bệnh khác có thể ảnh hưởng tới mắt qua nhiều cơ chế. Hãy mang danh sách đầy đủ mọi thứ bạn đang uống và bôi khi đi khám mắt, tuân thủ lịch theo dõi nếu được chỉ định, báo ngay khi có thay đổi ở mắt sau khi dùng thuốc mới, và tuyệt đối không tự ngừng thuốc.

Câu hỏi thường gặp