Với người khoẻ mạnh, đi khám mắt thường là để đo kính. Với người có bệnh nền, buổi khám có mục đích khác hẳn: tìm những thay đổi chưa gây triệu chứng, ở giai đoạn còn can thiệp được.
Ai cần khám định kỳ
- Người có tiểu đường.
- Người tăng huyết áp, nhất là khi kèm yếu tố nguy cơ tim mạch khác.
- Người có bệnh tuyến giáp.
- Người có bệnh tự miễn.
- Người dùng corticoid kéo dài ở bất kỳ dạng nào.
- Người dùng thuốc mà bác sĩ dặn phải theo dõi mắt.
- Người có người thân ruột thịt mắc glôcôm hoặc bệnh mắt di truyền.
- Người cận thị nặng.
- Người đã phẫu thuật mắt.
Nếu bạn thuộc một trong các nhóm này, hãy hỏi bác sĩ về lịch cụ thể thay vì áp dụng một con số chung.
Vì sao phải khám khi chưa thấy gì
Vì phần lớn các tổn thương quan trọng ở mắt tiến triển âm thầm. Võng mạc không có cảm giác đau. Tổn thương ở vùng ngoại vi không ảnh hưởng tới phần nhìn thẳng. Và hai mắt bù trừ cho nhau.
Đến khi bạn nhận ra bằng thị lực, phần đã mất thường khó lấy lại. Đây là lý do việc khám định kỳ có giá trị lớn nhất chính ở giai đoạn bạn thấy mình hoàn toàn bình thường.
Chuẩn bị trước khi đi
- Danh sách hoặc ảnh chụp toàn bộ thuốc đang dùng, kể cả thuốc bổ và thuốc bôi.
- Kết quả khám mắt các lần trước.
- Kết quả xét nghiệm gần nhất của bệnh nền.
- Kính đang đeo và đơn kính.
- Ghi chú về những thay đổi bạn tự nhận thấy.
- Người đưa về, vì thường phải nhỏ thuốc giãn đồng tử.
- Kính râm để đeo khi ra về.
Buổi khám diễn ra thế nào
Thường gồm đo thị lực, đo áp lực trong mắt, khám phần trước của mắt, và soi đáy mắt. Với người có bệnh nền, phần soi đáy mắt là quan trọng nhất, và nó cần giãn đồng tử để nhìn được toàn bộ võng mạc.
Tuỳ trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các thăm dò hình ảnh để đánh giá chi tiết hơn.
Về việc giãn đồng tử
Sau khi nhỏ thuốc, bạn sẽ chói và nhìn gần mờ trong vài giờ. Đừng tự lái xe. Hãy sắp xếp lịch khám vào lúc bạn không phải làm việc ngay sau đó, và mang theo kính râm.
Nếu bạn từng được nói rằng góc mắt hẹp, hãy nhắc lại trước khi được nhỏ thuốc.
Những câu nên hỏi
- Bác sĩ thấy có thay đổi gì so với lần trước không ạ.
- Mức độ hiện tại của em ở đâu.
- Bao lâu em nên khám lại.
- Em cần chú ý dấu hiệu gì ở nhà.
- Kết quả này có ý nghĩa gì với việc điều trị bệnh nền của em không ạ.
- Em có cần thăm dò thêm gì không.
Câu áp chót rất quan trọng, vì nó kết nối hai chuyên khoa.
Mang kết quả về cho bác sĩ bệnh nền
Nếu bác sĩ mắt phát hiện thay đổi ở mạch máu võng mạc, đó là thông tin có ý nghĩa với việc điều trị tiểu đường hay tăng huyết áp của bạn. Hãy xin bản sao và mang tới buổi khám bệnh nền.
Chiều ngược lại cũng vậy: mang kết quả xét nghiệm bệnh nền tới buổi khám mắt.
Giữ hồ sơ qua các năm
Chụp ảnh mọi kết quả và lưu theo ngày trong một thư mục. Với các bệnh tiến triển chậm, giá trị nằm ở việc so sánh giữa các lần chứ không ở một lần đo. Nếu bạn đổi nơi khám, hồ sơ cũ là thứ quý nhất mang theo.
Đặt lịch ngay khi ra về
Cách hiệu quả nhất để không bỏ lỡ là đặt lịch lần sau ngay tại quầy trước khi về, và ghi vào lịch điện thoại kèm nhắc trước vài ngày. Người bỏ khám thường không phải vì không muốn mà vì quên.
Dấu hiệu cần đi khám ngay, không chờ lịch
- Thị lực giảm đột ngột.
- Đột nhiên thấy nhiều đốm đen bay.
- Thấy chớp sáng.
- Thấy như màn che kéo ngang tầm nhìn.
- Nhìn đường thẳng bị méo.
- Đau nhức mắt kèm đỏ và nhìn mờ.
- Nhìn đôi mới xuất hiện.
Hãy chụp lại danh sách này và dán ở chỗ dễ thấy.
Tự kiểm tra tại nhà
Hãy hỏi bác sĩ xem trường hợp của bạn có nên tự theo dõi tại nhà không và bằng cách nào. Với một số tình trạng, bác sĩ có thể hướng dẫn cách tự kiểm tra từng mắt riêng để phát hiện thay đổi sớm.
Nguyên tắc chung đơn giản: thỉnh thoảng che từng mắt một và nhìn một vật quen thuộc, xem hai bên có khác nhau không.
Khi chi phí là vấn đề
Hãy nói thẳng với bác sĩ. Có thể có phương án theo dõi phù hợp hơn với điều kiện của bạn. Bỏ khám hoàn toàn là lựa chọn tốn kém nhất về lâu dài, vì phát hiện muộn đồng nghĩa với điều trị phức tạp hơn.
Người nhà hỗ trợ
Với người cao tuổi có nhiều bệnh nền, người nhà nên giữ lịch khám, chuẩn bị danh sách thuốc, và đi cùng để nghe và ghi lại. Việc này giúp thông tin không bị thất lạc giữa các chuyên khoa.
Tóm lại
Với người có bệnh nền, khám mắt định kỳ là để phát hiện những thứ chưa gây triệu chứng. Hãy mang danh sách thuốc đầy đủ, kết quả các lần trước và kết quả bệnh nền, sắp xếp người đưa về vì sẽ giãn đồng tử, và đặt lịch lần sau ngay khi ra về.
Câu hỏi thường gặp
Ai cần khám mắt định kỳ vì bệnh nền?
Người có tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp, bệnh tự miễn, người dùng corticoid kéo dài, người dùng một số thuốc cần theo dõi mắt, và người có tiền sử gia đình mắc bệnh mắt.
Buổi khám gồm những gì?
Đo thị lực, đo áp lực trong mắt, khám phần trước của mắt, và soi đáy mắt thường cần nhỏ thuốc giãn đồng tử. Tuỳ trường hợp có thể cần thêm các thăm dò hình ảnh.
Vì sao phải nhỏ thuốc giãn đồng tử?
Để bác sĩ nhìn rõ toàn bộ đáy mắt. Sau đó bạn sẽ chói và nhìn gần mờ trong vài giờ, nên cần người đưa về và không tự lái xe.
Cần mang gì khi đi khám?
Danh sách hoặc ảnh chụp toàn bộ thuốc đang dùng, kết quả khám mắt các lần trước, kết quả xét nghiệm gần nhất của bệnh nền, kính đang đeo, và người đưa về.