Trong cấp cứu mắt, bác sĩ thường phải làm việc với rất ít thông tin và rất ít thời gian. Những gì bạn mang theo và cách bạn kể trong vài phút đầu ảnh hưởng trực tiếp tới việc họ đi đúng hướng hay phải dò.
Mang gì theo
- Danh sách hoặc ảnh chụp toàn bộ thuốc đang dùng, kể cả thuốc bổ và thuốc bôi.
- Thông tin bệnh nền: tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tự miễn, bệnh máu.
- Tiền sử dị ứng thuốc.
- Kính đang đeo và đơn kính.
- Hồ sơ khám mắt cũ nếu có.
- Chai hoá chất hoặc ảnh nhãn nếu là tai nạn hoá chất.
- Giấy tờ tuỳ thân và thẻ bảo hiểm.
- Người đi cùng.
Nếu tình huống gấp, đừng nán lại gom đồ. Đi trước, nhờ người nhà mang tới sau.
Cách kể trong một phút
Bắt đầu bằng điều quan trọng nhất, rồi mới tới bối cảnh:
- Chuyện gì xảy ra với mắt.
- Lúc nào, cách đây bao lâu.
- Bạn đang làm gì khi đó.
- Triệu chứng hiện tại: đau thế nào, nhìn thế nào.
- Bạn đã tự làm gì rồi.
Ví dụ: cách đây một tiếng em đang mài sắt thì có gì bắn vào mắt phải, giờ vẫn cộm và nhìn hơi mờ, em đã rửa bằng nước.
Vì sao bối cảnh lại quan trọng
Việc bạn đang mài kim loại thay đổi hoàn toàn cách bác sĩ tìm. Một dị vật kim loại có thể rất nhỏ và nằm sâu, và nếu không biết bối cảnh thì rất dễ bỏ sót. Hãy luôn nói bạn đang làm gì khi tai nạn xảy ra.
Nói thật kể cả phần bạn ngại
Nếu bạn đã tự nhỏ thuốc, đã dụi mắt, đã đắp gì đó, hay đã cố tự lấy dị vật ra, hãy nói. Bác sĩ cần thông tin để đánh giá đúng, không phải để trách bạn. Giấu một chi tiết có thể khiến họ đi sai hướng.
Với tai nạn hoá chất
Mang theo chai hoặc chụp ảnh nhãn. Nếu không có, hãy mô tả: đó là loại gì, dùng để làm gì, màu và mùi ra sao. Nói rõ bạn đã rửa bao lâu, vì điều đó ảnh hưởng tới đánh giá của bác sĩ.
Với chấn thương
Mô tả cơ chế: vật gì, tốc độ ra sao, va vào đâu. Bóng cầu lông bay tới khác với ngã đập mặt xuống đường, và bác sĩ tìm những thứ khác nhau trong hai trường hợp.
Người đi cùng
Bạn có thể đau, sợ ánh sáng, và khó nhìn. Người đi cùng lo giấy tờ, nghe và ghi lại lời dặn, và là người nhớ được những gì bạn không nhớ. Đừng đi một mình nếu tránh được.
Trong lúc chờ
- Không dụi mắt.
- Không tự nhỏ thêm gì.
- Đeo kính râm nếu sợ ánh sáng.
- Báo ngay cho nhân viên nếu triệu chứng nặng lên.
- Không ăn uống nếu được dặn, phòng khi cần can thiệp.
Khám mắt cấp cứu gồm gì
Bác sĩ thường đo thị lực từng mắt, khám bề mặt mắt có thể dùng thuốc nhuộm để tìm vết xước, đo áp lực trong mắt, và soi đáy mắt. Tuỳ trường hợp có thể cần chụp chiếu để tìm dị vật.
Việc đo thị lực ngay từ đầu rất quan trọng, vì nó là mốc để so sánh về sau. Hãy cố gắng hợp tác dù đang khó chịu.
Những câu nên hỏi trước khi ra về
- Chẩn đoán là gì và mức độ ra sao.
- Em cần dùng thuốc gì, nhỏ thế nào, trong bao lâu.
- Có cần che mắt hay hạn chế gì không.
- Dấu hiệu nào thì phải quay lại ngay.
- Khi nào tái khám.
- Gọi số nào ngoài giờ.
- Em có lái xe được không, đi làm được không.
Hãy ghi lại câu trả lời ngay tại chỗ hoặc nhờ người đi cùng ghi.
Xin giấy tờ
Giấy ra viện hoặc phiếu khám ghi chẩn đoán, đơn thuốc, và kết quả các thăm dò nếu có. Chụp ảnh tất cả. Bạn sẽ cần chúng khi tái khám, khi đổi nơi khám, hoặc khi làm thủ tục bảo hiểm.
Theo dõi sau đó
Nhiều tổn thương ở mắt cần theo dõi vài ngày vì có thể diễn biến. Hãy đi tái khám đúng hẹn kể cả khi đã thấy đỡ, và quay lại ngay nếu đau tăng, nhìn mờ đi, hoặc xuất hiện triệu chứng mới.
Nếu được cho về mà bạn vẫn lo
Hãy nói ra trong lúc còn ở đó: em vẫn lo về điều này, bác sĩ giải thích thêm giúp em được không. Điều này tốt hơn nhiều so với việc về nhà rồi tự tra cứu và mất ngủ.
Chuẩn bị từ bây giờ
Chụp ảnh các hộp thuốc đang dùng và lưu vào một album trong điện thoại. Ghi thông tin dị ứng thuốc vào ghi chú. Lưu địa chỉ bệnh viện có chuyên khoa mắt gần nhà. Ba việc này mất mười phút và dùng được cho mọi tình huống cấp cứu, không riêng về mắt.
Tóm lại
Mang theo danh sách thuốc, thông tin bệnh nền và dị ứng, hồ sơ mắt cũ, và chai hoá chất nếu có. Kể ngắn gọn theo thứ tự và luôn nói rõ bạn đang làm gì khi tai nạn xảy ra. Nói thật kể cả phần bạn ngại. Trước khi ra về, hỏi dấu hiệu cần quay lại và số gọi ngoài giờ.
Câu hỏi thường gặp
Cần mang gì khi đi cấp cứu vì mắt?
Danh sách hoặc ảnh chụp thuốc đang dùng, thông tin bệnh nền và dị ứng, kính đang đeo và đơn kính, hồ sơ khám mắt cũ, giấy tờ tuỳ thân và thẻ bảo hiểm.
Nên mô tả sự việc thế nào?
Ngắn gọn theo thứ tự: chuyện gì xảy ra, lúc nào, bạn đang làm gì khi đó, triệu chứng hiện tại, và bạn đã tự làm gì rồi. Nói phần quan trọng nhất trước.
Có nên nói rằng mình đã tự nhỏ thuốc không?
Có, phải nói. Dù bạn ngại vì biết đó là việc không nên, bác sĩ cần thông tin này để đánh giá đúng. Giấu đi có thể khiến chẩn đoán đi sai hướng.
Trước khi ra về nên hỏi gì?
Chẩn đoán là gì, cần dùng thuốc thế nào, dấu hiệu nào phải quay lại ngay, khi nào tái khám, và gọi số nào ngoài giờ.